Настанот што се случил на 19-20 декември 1942 година во манастирот „Свети Никола“ кај селото Прилепец со децении се прикажува како класична „окупаторска акција“ на бугарската војска. Таквиот поедноставен наратив, создаден по Втората светска војна, ја премолчува суштинската улога на месните луѓе од самата Македонија, кои со своите одлуки, дојави и директно учество ја овозможиле трагедијата. Архивските документи, сведоштвата и службените заповеди од 1942 и 1943 година даваат поинаква, посложена и многу понепријатна слика.

Во средината на декември 1942 година, група од дванаесет партизани од Велешко-прилепскиот партизански одред „Димитар Влахов“, познати и како групата „Ѓорче Петров“, се засолнуваат во манастирот „Свети Никола“. Манастирот не бил изолиран воен објект, туку жив духовен центар, длабоко вкоренет во локалната средина и постојано во контакт со населението од Прилепец, Лагово, Чумово и околните села. Токму таа блискост со локалната заедница се покажала како кобна.

Манастирот во тоа време го опслужувал свештеникот Филип Иванов Шековски, роден на 23 октомври 1901 година во демирхисарското село Железнец, во срцето на Македонија. Потекнувал од локално семејство и добро ги познавал луѓето и односите во регионот. Во 1927 година заминал во Бугарија, каде станал игумен на Илијанскиот манастир „Свети Илија“, а по 1941 година се вратил во Вардарска Македонија и служел во манастирот кај Прилепец. Тој не бил случаен сведок, туку духовно лице со авторитет и влијание.

Според неговата сопствена изјава дадена по војната, Шековски ги препознал дојдените лица како партизани и бил предупреден да не известува никого. Сепак, тој донел лична одлука да го напушти манастирот под изговор за верски обред и погреб. Наместо директно да се обрати до војската, се упатил во Старо Лагово, каде што ја пренел информацијата до кметот Илија Костов Лештаров.

Лештаров бил човек од истата средина – роден во Охрид, кмет на Старо Лагово од 1941 до 1943 година. Тој не бил пасивен администратор, туку активно ја презел иницијативата. Документите покажуваат дека токму преку него локалната дојава се претворила во конкретна безбедносна акција. Лештаров не само што ја известил власта во Прилеп, туку и лично учествувал во престрелката, за што подоцна добил официјална пофалба со заповед од 23 декември 1942 година.

Во акцијата кај манастирот не учествувала само војската, туку широка мрежа на месни луѓе: кметови, кметски намесници, општински службеници, полициски стражари, разузнавачи, земјоделци и поранешни револуционери. Посебно значајна е улогата на поранешните војводи на ВМРО, луѓе со долгогодишно револуционерно и вооружено искуство.

Меѓу нив бил Димо Петров Талев, поранешен војвода на ВМРО, родум од селото Чумово, кој по активната дејност живеел како земјоделец, но во декември 1942 година повторно се појавува како учесник во вооружена акција. Неговото име се наоѓа меѓу оние што биле службено пофалени за „лично учество“ во судирот кај манастирот.

Исто така, активна улога имале и браќата Атанас Богоев Мицев и Цветан Богоев Мицев, поранешни војводи на ВМРО, родум од селото Прилепец. Како луѓе што потекнувале токму од селото каде што се наоѓа манастирот, тие одлично го познавале теренот, патиштата и движењето околу објектот. Нивното учество дополнително ја нагласува локалната природа на целата операција.

Бугарската војска од прилепскиот гарнизон се вклучила по добиената локална дојава и по активирањето на општинските и полициските структури. Таа дејствувала како извршен орган, но не како иницијатор. Без информацијата од свештеникот, без ангажманот на кметот и без теренската поддршка од месните луѓе, опсадата и судирот не би биле можни во таков обем.

Во судирот на 20 декември 1942 година, девет партизани биле убиени, а тројца успеале да се извлечат. По акцијата, голем број од учесниците – свештеникот, кметот, поранешните војводи и други месни помагачи – биле официјално пофалени со службени заповеди. Овие документи недвосмислено сведочат дека нивната улога била препознаена како клучна.

По 1945 година, настанот добива поинаква интерпретација. Новата власт го гради наративот за „окупаторска репресија“, при што улогата на локалните учесници е потисната. Свештеникот Филип Шековски станува главен виновник и е осуден на смрт во Софија од народниот суд, додека поголем дел од другите месни соработници никогаш не одговараат во Југославија.