Интервју со политичката аналитичарка Марина Георгиевска-Шулц за македонско-бугарските односи и иднината на регионот

Марина Георгиевска-Шулц е политичка аналитичарка со долгогодишно искуство во европски академски и истражувачки институции. Роден во Скопје, по потекло од семејство со корени во источна Македонија.  Нејзините ставови се ценети во регионот и пошироко, особено кога станува збор за национализам, идентитет и европската перспектива на Балканот.

Прашање: Дали во Северна Македонија навистина постои системска омраза кон Бугарија и Бугарите?

Марина Георгиевска-Шулц: Не би го нарекла претерување. Во македонското општество постои длабоко вкоренет наратив што ги претставува Бугарите како „историски непријатели“. Тој наратив не е создаден органски, туку е институционално поддржуван децении наназад – преку образованието, медиумите и официјалната историографија. Цели генерации пораснаа со впечаток дека Бугарија е закана за нашата државност и идентитет.

Прашање: Од каде потекнува таквиот наратив?

Марина Георгиевска-Шулц: Корените се во југословенската ера, кога беше клучно да се изгради посебен македонски идентитет. Еден начин тоа да се постигне беше преку јасно дистанцирање од Бугарија. Затоа, историски личности со бугарска самосвест беа претставени како „македонски борци против бугарскиот окупатор“. Така се создаде трајна психолошка бариера. Проблемот е што по 1991 година таа матрица не исчезна, туку остана да живее во институциите и јавниот говор.

Прашање: Како тоа влијае на современите односи меѓу двете земји?

Марина Георгиевска-Шулц: Последиците се видливи на повеќе нивоа. Прво, процесот на интеграција во ЕУ се самоблокира, бидејќи Унијата бара добрососедски односи. Ако во јавната сфера постојано се шири идеја дека Бугарија е непријател, тоа создава недоверба во Софија и аргументи против нашето членство. Второ, тоа го труе секојдневниот контакт. Македонци и Бугари делат многу сличности – јазик, култура, менталитет – но негативните стереотипи и предрасуди спречуваат да се изградат вистински мостови на соработка.

Прашање: Дали Владата има доволно направено за да ја промени оваа состојба?

Марина Георгиевска-Шулц: Искрено, не. Владата често зборува за европски вредности, но ретко презема проактивна кампања за промена на јавниот дискурс. Наместо тоа, често се калкулира со националистичкиот наратив. Ако институциите не започнат системски процес на едукација и јавни кампањи за добрососедство, омразата ќе продолжи да живее во секојдневието.

Прашање: Што би било поопасно – да се игнорира овој проблем или да се остави просторот да го пополнат други регионални агенди?

Марина Георгиевска-Шулц: Најголемиот ризик е Северна Македонија, наместо да оди кон ЕУ, да биде вовлечена во концептот на „Српски свет“. Тоа би значело нова зависност и повторно заглавување во балкански конфликти од минатиот век. Владата мора јасно да покаже насока: европска, со почит кон добрососедството.

Прашање: Дали јавноста е подготвена за таква промена во односите со Бугарија?

Марина Георгиевска-Шулц: Јавноста е многу повеќе подготвена отколку што мислат политичарите. Луѓето сакаат подобар живот, европски стандарди и стабилност. Ако им се објасни искрено и отворено зошто е важно да имаме добри односи со Софија, мнозинството ќе го прифати тоа.