Аномалија во распаѓањето на честички на LHC: дали се појавува пукнатина во Стандардниот модел?

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

ДРУГО

Аномалија во распаѓањето на честички на LHC: дали се појавува пукнатина во Стандардниот модел?

30 април 2026

• од Тодор Вангелов

Научници кои работат со Големиот хадронски судирач (LHC) во CERN објавија резултати што може да претставуваат важен чекор кон откривање на нова физика – нешто што досега не е опфатено со постојните теории.

Истражувањето покажува дека однесувањето на одредени субатомски честички не се совпаѓа со предвидувањата на таканаречениот Стандарден модел – теорија што веќе половина век е основа на нашето разбирање за универзумот.

Што значи ова за „обичниот“ човек?

Сè околу нас – од воздухот до ѕвездите – е составено од мали, невидливи честички. Овие честички се контролирани од четири основни сили: гравитација, електромагнетизам и уште две помалку познати сили кои делуваат на многу мали растојанија.

Стандардниот модел објаснува како овие честички функционираат и комуницираат. Но, има големи празнини: не ја објаснува гравитацијата како што ја разбираме денес, ниту пак мистериозната „темна материја“, која сочинува околу една четвртина од универзумот.

Како научниците го откриле проблемот?

Големиот хадронски судирач е огромна машина – тунел долг 27 километри под границата меѓу Франција и Швајцарија. Во него, честички наречени протони се судираат со огромна брзина.

Во овие судири, научниците го следат однесувањето на други честички што се создаваат. Во овој случај, фокусот бил на честички наречени „B мезони“, кои брзо се распаѓаат во други честички.

Истражувањето, спроведено во експериментот LHCb experiment, покажало дека начинот на кој овие мезони се распаѓаат не се совпаѓа со предвидувањата на Стандардниот модел.

Колку е сериозно отстапувањето?

Научниците користат статистика за да утврдат дали резултатите се случајни. Во овој случај, шансата резултатите да се случајност е околу 1 во 16.000.

Тоа е значајно, но сè уште не е доволно за дефинитивно откритие. Во науката, „златниот стандард“ бара уште поголема сигурност.

Сепак, дополнителни резултати од друг експеримент – CMS experiment – од 2025 година го поддржуваат ова откритие, што ја засилува веројатноста дека станува збор за вистински феномен.

Што точно е откриено?

Научниците проучувале редок тип на распаѓање наречен „пингвин распаѓање“. И покрај необичното име, станува збор за специфичен процес во кој една честичка се претвора во неколку други.

Овој процес е исклучително редок – се случува само еднаш на милион случаи. Но токму затоа е важен: ваквите ретки настани можат да откријат ефекти од нови, сè уште непознати честички.

Што може да значи ова?

Ако резултатите се потврдат, тоа може да значи дека постојат нови честички или сили што досега не сме ги откриле. Некои теории предвидуваат постоење на т.н. „лептокваркови“ – честички кои би ги поврзале различните типови материја.

Но научниците се внимателни. Постојат и други можни објаснувања во рамките на постојната теорија, кои сè уште не се целосно разбрани.

Што следува?

Добрата вест е дека веќе има повеќе податоци што чекаат да бидат анализирани. Досегашната студија користела податоци од периодот 2011–2018, но новите мерења се трипати поголеми.

Дополнително, во следната деценија се планираат надградби на LHC што ќе овозможат уште попрецизни мерења.

Иако сè уште е рано за конечни заклучоци, научниците се на прагот на нешто големо. Ако овие резултати се потврдат, тоа би можело да доведе до ново разбирање на основните закони на природата – и да отвори сосема ново поглавје во физиката.